حساب الهی تکوینی و جبری مخصوص آخرت است

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، صاحب تفسیر مشکاة و مفسر قرآن کریم، در نشست مجازی که امروز، 19 فروردین ماه در خصوص «مالکیت خداوند» برگزار شد، اظهار کرد: ذهن انسان ها در دنیا با مالکیت ها و اختیارات جزئی و اعتباری مأنوس است. از این رو آشکار بودن و ظهور مالکیت و ملوکیت خداوند را مشاهده نمی کند؛ اما در جهان واپسین، تمامی مالکیت ها و ملوکیت های اعتباری و مجازی لغو می شوند و «مالِک» و «مَلِک» بودن خداوند به طور کامل آشکار می شود.

وی ادامه داد: در آن عالَم، نه رسول ولایتی دارد، نه وصی، نه پدر و نه هیچ انسان دیگری. آنجا چشم انسان ها حاکمیتی جز حاکمیت خداوند نمی بیند و فقط مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ به صحنه می آید و تمامی وجود را دربرمی گیرد. برخی بزرگان تعبیر عارفانه ای در این مبحث دارند و می گویند: اگر کسی بتواند از بند این خرده مالکیت ها برهد و حجاب ولایت های اعتباری را بدرد و آن ها را در عرض ولایت الهی نداند، در همین دنیا «مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ» را درک خواهد کرد و نیازی نیست برای ظهور و بروز آن، منتظر برپایی قیامت باشد.

انصاری با اشاره به سخن حضرت علی(ع) در این خصوص گفت: این مطلب همان است که در بیان امیرالمؤمنین(ع) شنیده می شود که: «لَوْ کُشِفَ الْغِطَاءُ مَا ازْدَدْتُ یَقِیناً؛ اگر تمامی پرده ها کنار روند، چیزی بر یقین من افزوده نمی شود.» اگر انسان به این مرحله برسد، در عرصه ای سیر می کند که مقام ظهور و بروز اسماء و صفات الهی است.

این مفسر قرآن کریم بیان کرد: بنابراین، اعتباراتی که خداوند در دنیا به انسان داده است، گاه برای عده ای تبدیل به حجاب می شود؛ به گونه ای که مجاز را با حقیقت اشتباه گرفته و بصیرت خود را از کف می دهند و نمی توانند اقتدار و ولایت و مالکیت خداوند را مشاهده کنند. اگر این حجاب ها برداشته شود و غبارها فرونشیند، «مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ» به معنای مالک آن روز یا این روز و آن عالم یا این عالَم، هیچ تفاوتی برای انسان نخواهد داشت.

وی تصریح کرد: پرسش دیگری که ممکن است درباره این آیه مطرح شود، آن است که اگر «یَوم الدّین» به «یَوم الحِساب» معنا شود، در این صورت آیا از آیه چنین برداشت می شود که حساب و کتاب فقط مخصوص جهان باقی است و خداوند در این جهان هیچ محاسبه ای نمی کند؟ برای پاسخ به این سؤال نباید از این حقیقت غافل شد که در همین عالم نیز حساب الهی پابرجاست. گرچه این جزا و پاداش با اصل عمل تناسب ندارد، حسابگری الهی را می توان تا حدودی از آن فهمید. البته آنچه خداوند در این عالم برقرار ساخته، حساب تشریعی است؛ یعنی سلسله ای از قوانین حقوقی که به امور این جهان نظم می بخشد. این قوانین حکیمانه که رسولان الهی ارائه کرده اند، در چارچوب دین تعریف می شوند.

انصاری در پایان اظهار کرد: حال، اگر کسی در سایه حقیقت دین و مطابق اصول و قواعد آن زندگی کند، همین امروز برای او «یَومُ الحِساب» است و برای چنین فردی امروز و فردا تفاوتی نخواهد داشت؛ اما اینکه حساب الهی به طور تکوینی و جبری بر هستی حاکمیت یابد، مخصوص جهان آخرت است. در این دنیا فقط حساب تشریعی برقرار است که عمل به این قوانین یا تَرک آن ها برعهده انسان است. در واقع، گزینه اختیار و انتخاب که در این جهان برقرار است، در آخرت برداشته می شود.

انتهای پیام